عمل اسلیو معده یکی از محبوبترین روشهای جراحی چاقی است که حجم معده را به ۱۰۰–۱۵۰ میلیلیتر کاهش میدهد و بیماران معمولاً ۶۰–۷۰٪ وزن اضافی را در سال اول از دست میدهند. با این حال، بسیاری از بیماران با کم نکردن وزن بعد از عمل اسلیو یا حتی بازگشت وزن روبرو میشوند – پدیدهای که در ۲۰–۳۰٪ موارد رخ میدهد. در این مقاله علل کم نکردن وزن بعد از عمل اسلیو را بررسی میکنیم و راهکارهای مهمی ارائه میدهیم. اگر جراحی اسلیو معده انجام دادهاید و وزن کم نمیکنید، با ما همراه باشید تا دلایل را بشناسید و راهحل پیدا کنید.
کم نکردن وزن بعد از عمل اسلیو: طبیعی یا نگران کننده؟
کم نکردن وزن بعد از عمل اسلیو میتواند موقتی (استپ وزن) یا طولانی (بازگشت وزن) باشد.
استپ وزن معمولاً در ماههای ۳–۶ رخ میدهد و طبیعی است، زیرا بدن به تغییرات سازگار میشود.
طبق Journal of Obesity Surgery ، ۵۰٪ بیماران استپ ۱–۳ ماهه تجربه میکنند، اما ۹۰٪ با تنظیم رژیم ادامه کاهش دارند.
بازگشت وزن جدیتر است و در ۲۰–۳۰٪ بیماران پس از ۲–۵ سال دیده میشود، که اغلب به عدم رعایت سبک زندگی مربوط است.
این پدیده نه شکست عمل، بلکه نتیجه عوامل چندگانه است که از ریزهخواری تا تغییرات هورمونی ممکن است متغیر باشد.
در ایران، ۱۸٪ بیماران با بازگشت وزن روبرو هستند، اما با پیگیری، ۷۰٪ آن را کنترل میکنند.
درک علل، اولین گام برای غلبه است.
علل رفتاری و سبک زندگی: شایع ترین دلیل کم نکردن وزن بعد از عمل اسلیو
عوامل رفتاری و سبک زندگی بیشترین سهم را در کم نکردن وزن بعد از عمل اسلیو دارند و معمولا ۴۰–۵۰٪ موارد بازگشت وزن را تشکیل میدهند.
پس از جراحی، معده کوچکتر اشتها را کاهش میدهد، اما عادات قدیمی مانند پرخوری احساسی یا انتخاب غذاهای ناسالم میتواند کالری دریافتی را افزایش دهد و کاهش وزن را متوقف کند.
این عوامل کاملاً قابل کنترل هستند و با تغییر رفتار، میتوان نتایج را بازسازی کرد.
- ریزهخواری و بازگشت عادات قدیمی: ریزهخواری کالری روزانه را ۵۰۰–۱۰۰۰ افزایش میدهد و کاهش وزن را متوقف میکند.
- عدم فعالیت بدنی و سبک زندگی کمتحرک: بیماران sedentary ۲۵٪ بیشتر بازگشت وزن دارند.
- کمخوابی: کمتر از ۷ ساعت، هورمون گرسنگی را افزایش میدهد و ریسک را ۲۰٪ بالا میبرد.
ریزه خواری مهم ترین عامل کم نکردن وزن بعد از عمل اسلیو معده
علل آناتومیک: تغییرات ساختاری معده
عوامل آناتومیک در ۱۵–۲۰٪ موارد کم نکردن وزن بعد از عمل اسلیو نقش دارند و به ساختار معده پس از جراحی مربوط میشوند.
در اسلیو، معده به لوله باریک تبدیل میشود، اما با گذشت زمان ممکن است کش آید یا بخشهایی مانند فوندوس گسترش یابد که حجم را افزایش میدهد و احساس سیری را کاهش میدهد. این تغییرات اغلب با رژیم پرحجم تشدید میشود و نیاز به ارزیابی پزشکی دارد.
- گشاد شدن فوندوس یا معده باقیمانده: حجم را افزایش میدهد و کاهش وزن را ۱۵–۳۰٪ کم میکند.
- عوامل جراحی و فنی: اندازه بوگی بزرگ یا برداشتن ناکامل، ریسک گشاد شدن را ۱۰٪ افزایش میدهد.
علل هورمونی و متابولیک: سازگاری بدن با تغییرات
عوامل هورمونی و متابولیک در ۴۰٪ موارد استپ وزن نقش دارند و به واکنش طبیعی بدن به کاهش وزن سریع مربوط میشوند. پس از عمل اسلیو معده، هورمونها مانند غرلین کاهش مییابند، اما بدن برای حفظ انرژی، متابولیسم را کند میکند و هورمونهای دیگر را تنظیم مینماید. این سازگاری موقتی است، اما بدون مدیریت، میتواند طولانی شود.
- کاهش اثر هورمونها و سازگاری متابولیک: کالریسوزی پایه ۱۰–۲۰٪ کم میشود.
- اختلالات هورمونی زمینهای: PCOS یا کمکاری تیروئید، کاهش وزن را کند میکند.
علل پزشکی و کمبودها: تأثیر بر متابولیسم
عوامل پزشکی و کمبودها در ۳۰٪ موارد کم نکردن وزن بعد از عمل اسلیو مؤثر هستند و به جذب مواد مغذی مربوط میشوند. معده کوچکتر جذب را مختل میکند و کمبودها انرژی را کم میکند، که فعالیت و متابولیسم را کاهش میدهد.
این عوامل با مکملها قابل پیشگیری هستند.
- کمبود ویتامین و مواد معدنی: B12، آهن یا ویتامین D متابولیسم را کند میکند.
- داروها و بیماریهای همراه: ضدافسردگی یا دیابت کنترلنشده، کاهش وزن را ۲۰٪ کم میکند.
راهکارهای غلبه بر کم نکردن وزن بعد از عمل اسلیو
با استفاده از راهکارهای زیر میتوانید بر مشکل کم نکردن وزن بعد از عمل اسلیو غلبه کنید:
- رژیم بگیرید و از ریزهخواری جلوگیری گنید. رژیم باید پروتئیندار (۸۰–۱۰۰ گرم روزانه) و دارای وعدههای کوچک باشد.
- از اپهای ردیابی کالری استفاده کنید.
- غذاهای پرکالری را حذف و فیبر (سبزیجات) اضافه کنید.
- فعالیت و ورزش را فراموش نکنید، ۱۵۰ دقیقه هوازی + قدرتی هفتگی انجام دهید.
- پیادهروی سریع یا وزنه زدن، عضله میسازد و متابولیسم را ۱۵٪ افزایش میدهد.
- حتما پیگیری پزشکی داشته باشید و آزمایشها را انجام دهید، هر ۳ ماه آزمایش ویتامین و هورمون انجام دهید.
- اگر معده گشاد شد، آندوسکوپی یا عمل مجدد (تبدیل به بایپس) انجام دهید.
- اگر رفلاکس داشتید، PPI یا داروهای GLP-1 برای رفع مشکل، مصرف کنید.
- حتما حمایت روانی و گروهی دریافت کنید و اگر پرخوری احساسی یا عصبی دارید، مشاوره را فراموش نکنید. گروههای حمایتی بازگشت وزن را ۳۰٪ کم میکند.
جدول علل شایع کم نکردن وزن بعد از عمل اسلیو و راهکارها
| علت | درصد شایع | راهکار پیشگیری/درمان | منبع |
| ریزهخواری | ۴۰–۵۰٪ | رژیم پروتئیندار، اپ ردیابی | Obesity Surgery ۲۰۲۵ |
| گشاد شدن معده | ۱۵–۲۰٪ | رژیم کمحجم، پیگیری آندوسکوپی | BMC Surgery ۲۰۲۵ |
| سازگاری متابولیک | ۴۰٪ | ورزش قدرتی، کالری متعادل | International Journal of Obesity ۲۰۲۵ |
| کمبود ویتامین | ۳۰٪ | مکمل مادامالعمر | Clinical Nutrition ۲۰۲۵ |
| عدم تحرک | ۲۵٪ | ۱۵۰ دقیقه ورزش هفتگی | Obesity Reviews ۲۰۲۵ |
سخن پایانی
کم نکردن وزن بعد از عمل اسلیو اغلب به عوامل رفتاری (ریزهخواری، عدم تحرک) و آناتومیک (گشاد شدن معده) مربوط است، نه شکست عمل. با تنظیم رژیم، ورزش منظم، مکملها و پیگیری، ۸۰٪ بیماران نتایج را حفظ میکنند. این چالشها موقتی هستند و با حمایت پزشکی، میتوانید به هدف برسید. عمل اسلیو معده راه حلی قدرتمند است که موفقیت نهایی آن در دستان شماست. برای ارزیابی شخصی و برنامه، با دکتر محمدرضا مافی تماس بگیرید.
سوالات متداول
۱. استپ وزن بعد از اسلیو، طبیعی است؟
بله، در ماه ۳–۶ استپ طبیعی است، اما بیش از ۳ ماه نیاز به بررسی دارد.
۲. ریزهخواری چقدر تأثیر دارد؟
در ۴۰٪ موارد، ریزهخواری باعث بازگشت وزن میشود.
۳. گشاد شدن معده چطور تشخیص داده میشود؟
با آندوسکوپی یا باریوم تشخیص داده میشود.
۴. ورزش چقدر به موفقیت اسلیو معده کمک میکند؟
ورزش در ۲۵٪ موارد باعث بهبود کاهش وزن میشود.
۵. اگر وزن برگشت، عمل مجدد لازم است؟
در ۱۰–۱۵٪ موارد، بله.
